“Người Việt xài hàng Việt” là khẩu hiệu mình thường xuyên nghe. Mình đồng ý. Chúng ta luôn muốn phát triển thương hiệu riêng chứ không thể nào làm gia công hoài được.
Sau đây là các thương hiệu Việt mình thường xuyên sử dụng và có thể tự nguyện quảng bá.
Mình sẽ liệt kê không theo thứ tự nào hết:
Cà phê Highlands, Phúc Long, Trung Nguyên, Kinh Đô, Katinat, The Coffee House, Keiki ở Huế, cà phê muối ở Huế, Kangaroo, Thiên Long, Việt Tiến, Bitis, Shondo, Phở 24, Vietravel, Phương Trang, Thành Bưởi, Thế Giới Di Động, tiệm bánh 350F.
Ngoài ra, còn nhiều thương hiệu nước ngoài như Apple, Lotteria, KFC, Mcdonalds, Rode, Aeon, Insta360.
Để ý một điều. Tất cả đều phát triển bằng cách làm ra một sản phẩm hay dịch vụ nào đó.
Họ gần như không bao giờ núp sau vỏ bọc lòng yêu nước để kêu khách hàng phải mua hàng của mình. Nếu có thì rất ít. Họ tập trung vào chất lượng, rồi chinh phục khách hàng.
Người Việt đã sử dụng hàng Việt mỗi ngày
Chúng ta vẫn ăn phở, bún, hay bánh mì mỗi ngày. Nguyên liệu cho những cái đó đều được làm trong nước.
Người Việt vẫn sử dụng hàng Việt mỗi ngày một cách tự nguyện, chứ không cần bị cưỡng ép. Cho nên khẩu hiểu “Người Việt xài hàng Việt” nhiều lúc nghe vô nghĩa.
Nếu một sản phẩm nào đó tốt, dù là một ly cà phê, cái áo, hay một chiếc xe, khách hàng sẽ tự mua. Không những vậy, họ sẽ tự khen, tự giới thiệu đến người khác, mà không ai trả tiền.
Cho nên mình cảm thấy khó hiểu khi ai đó kêu gọi, đúng hơn là ngụy biện:
- Nếu bạn yêu nước, bạn phải mua món hàng này.
- Nếu bạn yêu nước, bạn phải ủng hộ công ty này.
- Nếu bạn yêu nước, bạn không được chê hãng này.
Từ bao giờ, lòng yêu nước lại bị đánh đồng với lựa chọn của người tiêu dùng?
Mình tưởng chúng ta đang ở trong nền kinh tế thị trường, nơi khách hàng có quyền đưa ra quyết định, thay vì bị chỉ định như thời bao cấp.
Khi lợi dụng lòng yêu nước để bán hàng
Khi bạn lợi dụng lòng yêu nước để bán hàng, nó sẽ tạo ra một số vấn đề:
1. Khách hàng sẽ ngại góp ý:
Không phải vì họ ngại, mà vì họ sợ sẽ bị chụp mũ là không yêu nước.
Ví dụ bây giờ, bạn làm ra một cái bánh, và đặt tên nó rằng “Cái bánh yêu nước.”
Vậy nếu ai đó không mua, điều đó có nghĩa là họ không yêu nước? Tôi không mua, có nghĩa là tôi không yêu quê hương?
Rồi khi họ chê, họ bị chê là ghen tị và không yêu nước. Khi thiếu đi sự góp ý, công ty đó trở nên thụ động và sản phẩm đó trở nên tồi tệ hơn. Từ từ, họ mất thị phần vì không lắng nghe khách hàng.
2. Bị giới hạn quy mô:
Cũng là tiệm bánh đó. Bây giờ có 100 triệu người Việt Nam.
Giả sử bây giờ tất cả đều mua, cái tiệm đó sẽ có doanh thu khổng lồ. Nhưng sau đó thì sao? Không lẽ bạn chỉ làm cho người Việt Nam mua, còn người Hàn Quốc hay Mỹ thì kệ?
Vậy khác gì tự giới hạn tiềm năng của mình. Người tiêu dùng quốc tế đâu có quan tâm sản phẩm đó yêu nước hay không, họ chỉ quan tâm nó có tốt hay không.
3. Làm người khác ghét:
Tồi tệ hơn, khi bạn quá lạm dụng lòng yêu nước, người ta sẽ bắt đầu ghét bạn.
Ghét không phải vì họ không yêu nước, mà họ cảm thấy bạn đang lợi dụng niềm tin và đang lợi dụng họ.
Họ là người tiêu dùng, họ sẽ hỏi trong đầu: “Cái này tốt không? cái này có đáng mua không?” Chứ không hỏi “Cái này có yêu nước không?”
Người tiêu dùng ngày nay quan tâm đến trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
Trên hết, người tiêu dùng đã bắt đầu có nhận thức xã hội. Họ không chỉ quan tâm đến mỗi sản phẩm, họ còn coi trọng trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Ví dụ:
- Công ty này có trả lương, BHXH, và BHYT cho nhân viên không?
- Công ty này có đối xử với người lao động tốt không hay chỉ làm PR thôi?
- Công ty này có bảo vệ môi trường và làm công ích không hay sẽ bao che?
- Công ty có bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng không hay họ sẽ tìm cách giấu?
- Công ty có chịu trách nhiệm khi làm sai không hay là họ sẽ triệt hạ người phản ánh?
Khi có tiếng đồn là công ty nào đó lạm dụng nhân viên, trốn nghĩa vụ bảo hiểm xã hội, gây thiệt hại đến không gian sống, hay ép nhân viên phải mua sản phẩm, người tiêu dùng sẽ ngầm tẩy chay.
Nhiều lúc mình đến một quán cà phê nào đó không phải vì họ có nước ngon nhất hay rẻ nhất, mà vì những phúc lợi công ty đó mang lại cho nhân viên.
Từ việc làm, huấn luyện, cho đến cơ hội. Mình sẵn sàng trả 70,000đ cho một ly nước mà không thấy tiếc, nếu biết những nhân viên pha chế có lộ trình phát triển bài bản.
Kết luận
Bài học ở đây là, nếu một doanh nghiệp nào đó muốn phát triển, họ phải tập trung vào chất lượng sản phẩm, chăm sóc khách hàng, và trách nhiệm xã hội.
Chứ không thể nào hành xử thiếu văn hóa như cưỡng ép, đả kích người tiêu dùng, hay lợi dụng lòng yêu nước. Đó mới là doanh nghiệp và thương hiệu tử tế.
Người Việt xài hàng Việt khi họ thấy nó xứng đáng.
Nguyễn Trọng Nhân, TNN Journal, 12.8.2025