Mình không có rành về chính trị, nhưng một phát biểu của tổng bí thư Tô Lâm khiến mình suy ngẫm và đồng cảm .
“Phải biết xấu hổ khi dân còn khó khăn, nghèo đói.” – Tổng Bí thư Tô Lâm
Có một thực tế chúng ta cần thừa nhận, Việt Nam vẫn còn là một nền kinh tế đang phát triển. Đó là thuật ngữ lịch sự để thay thế chữ “nghèo.” Việt Nam vẫn còn nghèo, nhưng mình không cảm thấy xấu hổ.
Có câu tục ngữ: “Nghèo cho sạch, rách cho thơm.”
Nghèo thường đi đôi với sự tự ti và giá trị thấp. Nhưng cũng không có gì để chối bỏ hay xấu hổ vì ai cũng phải bắt đầu từ bàn tay trắng rồi đi lên.
Khi lướt mạng xã hội, mình hay thấy nhiều tiêu đề nhằm làm lu mờ cái nghèo.
- Việt Nam sắp vượt Thái Lan, Singapore.
- Đây không phải là New York, đây là Sài Gòn.
- Số lượng triệu phú ở đất nước này đang tăng nhanh nhất thế giới.
Ban đầu thì đọc cũng có chút năng lượng, nhưng khi ra ngoài đường, rất khó để không thấy thực tế. Hồi trẻ mình cũng từng nghĩ vậy. Rồi mình đi đó đây, ở trong và ngoài nước, mình bắt đầu trưởng thành.
Sau đây là vài con số để chúng ta suy ngẫm.
- GDP đầu người trong năm 2025 là $5,000, khoảng 125 triệu đồng, xếp hạng 120 trên thế giới.
- Với mức tăng trưởng 8%, chúng ta cần 10 năm để bắt kịp Thái Lan và 30 năm để bắt kịp Hàn Quốc. Điều kiện là họ không tăng trưởng nữa.
- Lương bình quân là 10 triệu/tháng.
- Hạng hộ chiếu là 86, thấp hơn Campuchia, và được đi khoảng 50 nước mà không cần thị thực.
- Số lượng người đang đi xuất khẩu lao động là khoảng 1 triệu. Lớn nhất ở Nhật Bản với 600,000, Hàn Quốc với 200,000, và Đài Loan với 200,000.
- 24.8% tội phạm nước ngoài ở Nhật là người Việt Nam, đứng đầu danh sách.
Trong năm 2023 đến 2025 vừa rồi, mình đi từ miền Nam ra Bắc. Trừ khu vực trung tâm thành phố ra thì những nơi khác còn kém phát triển. Bạn chỉ cần chạy xe 10 phút là thấy khoảng cách giàu nghèo. Kế bên một căn nhà vài chục tỷ là một cụ già ăn xin, báo chí đưa tin về một đại gia nào đó nhưng số lượng người đi xuất khẩu lao động tăng kỷ lục.
Mình đi Quảng Trị. Tới bây giờ, bạn vẫn còn thấy dấu vết chiến tranh. Mình đi Huế, mặc dù nó đẹp nhưng mình có cảm giác cảnh quan ở đây như mắc kẹt trong thập niên 1960. Mình đi miền Tây, thắc mắc là sao đường xá ở đây đi sốc quá. Mình đi ăn ngoài đường, mới ngồi xuống vài phút là có người tới chào bán vé số.
Đất nước vẫn còn nghèo và điều đó không có gì xấu hổ. Nhưng khi nhiều người lấy vài tòa nhà cao tầng để đánh đồng hay lấy số lượng tỷ phú để đánh giá, nó không khác gì lờ đi sự thật. Nghèo thì nói nghèo. Việt Nam còn nghèo, thực tế là vậy, nhưng mình không cảm thấy xấu hổ.
Nguyễn Trọng Nhân, 22.1.2026, TNN Journal